De kleurweergave-index vertelt hoe natuurgetrouw kleuren onder een lamp worden weergegeven. Het is een gemiddelde van acht testkleuren, en juist de kleuren die u buiten nodig hebt zitten er niet in.
In de industrie is dit geen esthetische vraag. Een monteur die een aderkleur moet lezen, een sorteerder die een materiaalstroom scheidt, een spuiter die een kleur moet matchen: dat is alle drie kleurweergave. Hieronder wat Ra meet, wat R9 en TM-30 daaraan toevoegen, en welke waarde uw toepassing vraagt.
De index rekent acht testkleuren, R1 tot R8, en neemt daarvan het gemiddelde. Verzadigd rood, R9, zit daar niet in. Een armatuur kan dus Ra 80 halen en tegelijk rood zo slecht weergeven dat een rode ader er bruin uitziet.
Ra loopt van 0 tot 100, waarbij 100 staat voor weergave gelijk aan de referentiebron. Voor buiten- en terreinverlichting is alleen het bovenste deel van de schaal relevant, en hoger is niet altijd beter: een hoge Ra kost doorgaans rendement.
Vijf plekken waar een hoge kleurweergave geen comfort is maar een voorwaarde om het werk te kunnen doen of te kunnen keuren.
In een spuitcabine of bij eindcontrole is de kleurweergave onderdeel van het proces: een kleurafwijking die daar niet wordt gezien, komt bij de klant boven water. Wordt er in zo’n zone ook met camera’s of visionsystemen gewerkt, vraag dan naar een flikkervrije driver: flikkering die het oog niet ziet, verstoort wel een opname of een meting.
Eén punt hoort bij een spuitcabine als eerste op tafel en staat los van kleurweergave: de ruimte zelf stelt eisen aan het armatuur, waaronder explosieveiligheid. Wij leveren geen ATEX-armaturen. Speelt dat bij u, bespreek het dan voordat het over Ra gaat.
Vier situaties op een terrein of in een hal waar een lage kleurweergave niet onhandig is maar onveilig.
De index is uit 1965 en is bedoeld voor gloei- en gasontladingslampen. Bij LED loopt hij tegen zijn grenzen aan, en dat verklaart waarom twee armaturen met dezelfde Ra er verschillend uit kunnen zien.
De index rekent acht pastelkleuren, R1 tot R8. Verzadigd rood is R9 en telt niet mee in het gemiddelde. Bij LED is dat precies de kleur die het vaakst tekortkomt, dus een armatuur kan Ra 80 halen met een slechte R9. Vraag die waarde er apart bij.
Ra meet de afwijking ten opzichte van een referentiebron, niet de richting daarvan. Twee armaturen met dezelfde Ra kunnen kleuren de ene kant op verschuiven en de andere kant op, en dat ziet u naast elkaar meteen.
Licht kan kleuren wel getrouw maar flets weergeven. De modernere TM-30-methode splitst dat in twee getallen: Rf voor de getrouwheid en Rg voor de verzadiging. Vraag om TM-30 als u twee armaturen echt naast elkaar wilt leggen.
De hele index is bepaald bij ruime lichtniveaus. Op een terrein met 20 lux werkt het oog in het schemergebied, waar de kleurgevoeligheid afneemt en naar blauw verschuift. Een hoge Ra levert bij zulke niveaus dus minder op dan het getal suggereert, en het lichtniveau zelf is dan belangrijker dan de index. Daarom bespreken wij eerst hoeveel lux het werk vraagt en daarna welke kleurweergave daarbij hoort.
Praktisch: gebruik Ra om een ondergrens af te spreken, vraag R9 erbij zodra kleur veiligheid of camerabeeld raakt, en vraag om TM-30 als u twee armaturen echt naast elkaar wilt leggen. En laat het bij twijfel zien in plaats van meten: één avond een proefarmatuur op het terrein beantwoordt de vraag definitief.
Onze standaard is Ra 70. Hoger kan altijd, maar is altijd een optie en geen standaarduitvoering: vraagt uw toepassing een hogere Ra of een opgave van R9, zeg dat dan bij de aanvraag. Het is een uitvoeringskeuze en niet een ander armatuur. De waarde per uitvoering staat op het datasheet, samen met de kleurtemperatuur.
Twijfelt u of de kleurweergave voldoet voor uw werk, vraag dan een proefarmatuur aan. Voor de bijbehorende keuze in kleurtemperatuur staat alles op lichtkleur en kelvin, en voor het lichtniveau op lichtstroom en lichtsterkte.
Niet “zo hoog mogelijk”, want een hogere Ra kost rendement en dus energie. Deze vier vragen leiden naar de waarde die bij uw werk hoort.
Een hogere kleurweergave wordt bij LED bereikt met een breder spectrum, en dat kost rendement. Hoeveel het kost, hangt van het model af: bij dezelfde LED-familie levert een stap naar een hogere Ra doorgaans enkele procenten lm/W in. Dat is geen reden om Ra te negeren, maar wel om hem niet hoger te vragen dan het werk nodig heeft. Onze standaard is daarom Ra 70.
Op een terrein waar niemand kleuren hoeft te beoordelen, is dat rendement meer waard dan een hoger getal op papier. In een sorteerhal of bij een camera precies omgekeerd.
Hoe groot dat verschil precies is, verschilt per model, per LED-familie en per uitvoering. Vraag het op als de keuze op een paar procent aankomt; wij zetten het dan in de lichtberekening.
Wat 3000, 4000 en 5700 K buiten doen, en waar amber en dark sky horen.
Waarom meer lumen niet meer licht op de grond betekent.
De grenswaarden per zone, de regels per Europees land, en waarom full cut-off 0% opwaarts betekent.
Alle onderwerpen bij elkaar staan op subsidie en kennisbank.
Gaat het om een normatieve eis van een bond of een opdrachtgever, stuur die eis dan mee. Dan zeggen wij welke uitvoering eraan voldoet, in plaats van een getal te noemen.
De kleurweergave-index: een maat voor hoe natuurgetrouw kleuren onder een lichtbron worden weergegeven, op een schaal tot 100. De waarde is het gemiddelde van acht testkleuren, R1 tot R8. Ra 100 betekent weergave gelijk aan de referentiebron.
R9 is verzadigd rood, en die kleur zit niet in het gemiddelde van Ra. Bij LED is rood juist de kleur die het vaakst tekortkomt, dus een armatuur kan Ra 80 halen en rood slecht weergeven. Zodra kleur veiligheid of camerabeeld raakt, vraagt u de R9-waarde er apart bij.
Kleurtemperatuur, in kelvin, zegt welke tint wit het licht heeft. Kleurweergave zegt hoe getrouw kleuren onder dat licht worden weergegeven. Twee armaturen van 4000 K kunnen een heel verschillende Ra hebben. Ze staan volledig los van elkaar, en op een datasheet horen ze beide te staan.
In de praktijk Ra 70. Dat is voldoende om te rijden, lopen, laden en herkennen. Ra 80 is aan de orde als kleur onderdeel van het werk is: sorteren, monteren, keuren of aderkleuren lezen. Ra 90 blijft voorbehouden aan zones waar kleur zelf het product is, zoals een spuitcabine of een keurtafel.
Ra 90 of hoger, en dan met de R9-waarde erbij. In een spuitcabine of aflakruimte moet een kleurafwijking zichtbaar zijn vóórdat het werk de deur uit gaat, en juist rood en de verzadiging van kleuren zijn daarvoor bepalend. Dit is een van de weinige toepassingen waar het rendementsverlies van een breed spectrum onbetwist het waard is. Let op: een spuitcabine stelt daarnaast eisen aan het armatuur die niets met kleurweergave te maken hebben, waaronder explosieveiligheid. Wij leveren geen ATEX-armaturen.
Ra 70. Dat is het niveau dat past bij terreinen, logistiek en havens, en het is de uitvoering waarmee wij standaard rekenen en leveren. Een hogere Ra is altijd leverbaar, maar altijd als optie en niet als standaard, en het kost rendement: hoeveel precies hangt van het model af. Geef bij de aanvraag door welke Ra uw werk vraagt, dan zetten wij die waarde in de lichtberekening.
Nee. Een hogere kleurweergave wordt bereikt met een breder spectrum, en dat kost enkele procenten lm/W. Op een groot terrein met veel branduren betaalt u dat elk uur, terwijl niemand er kleuren beoordeelt. Kies de waarde op het werk, niet op het getal.
Een modernere methode die de kleurweergave in twee getallen splitst: Rf voor de getrouwheid en Rg voor de verzadiging. Ra geeft één gemiddelde en verbergt daarmee de richting van de afwijking. Wilt u twee armaturen echt naast elkaar leggen, vraag dan om TM-30.
Omdat die lampen een heel smal spectrum hebben: vrijwel alleen oranje licht. De Ra ligt daar rond 20 tot 40, en dat betekent dat kleuren praktisch niet te onderscheiden zijn. Het is bij een vervanging het eerste dat monteurs opmerken, nog voor het verschil in lichtniveau.
Minder dan het getal suggereert. De index is bepaald bij ruime lichtniveaus; op een terrein met 20 lux werkt het oog in het schemergebied, waar de kleurgevoeligheid afneemt. Bij lage niveaus is het lichtniveau zelf belangrijker dan de index.
Ja, en dat is de eerlijkste manier. Wij zetten een proefarmatuur op uw terrein of in uw hal, zodat u zelf beoordeelt of aderkleuren, materiaalstromen of gezichten goed leesbaar zijn. Een schermafbeelding kan kleurweergave niet weergeven; uw ogen wel.
Wij zetten een proefarmatuur op uw terrein of in uw hal, zodat u ziet of aderkleuren, materiaalstromen of gezichten goed leesbaar zijn. Daarbij krijgt u een kosteloze lichtberekening en binnen één werkdag antwoord van een engineer.
Zoek de waarden voor uw eigen armatuur op
Alle uitvoeringen staan in een tabel, met de datasheet en het lichtbestand per artikel.
