Home / Offshore en maritiem / Dek- en scheepsverlichting
Op een werkdek verandert de opstelling per operatie en de hoogte van het werkvlak met de klus. Een armatuur dat in de haven goed staat, verlicht op zee de verkeerde plek. Wij ontwerpen de verlichting voor het schip als geheel: overlappende bundels die op elke werkhoogte gelijkmatig blijven, vrijwel zonder schaduw, en zonder de brug of de navigatielichten te storen.
200 lx
onder de kraan van de Bokalift 2, het niveau dat de norm vraagt bij pompzones en reddingmiddelen
0,70
gelijkmatigheid over de hoogte, van dekniveau tot het werkvlak op de last
6 gebieden
apart doorgerekend: dek, kraan, looproutes, transfer, reddingmiddelen en werf
Bokalift 2, Boskalis: het volledige werkdek verlicht onder de kraan, zonder donkere vlakken
Vrijwel elk schip dat wij herbeschijnen had al LED. Het probleem is zelden het armatuur en bijna altijd het ontwerp. Dit komen wij tegen.
| wat wij aan boord aantreffen | wat het u kost | wat wij veranderen |
|---|---|---|
| Spots met een smalle bundel, gekozen op lumen per armatuur | Het dek is verlicht, het werkvlak niet, en op werkhoogte valt alles in schaduw | Optiekkeuze per positie, met bundels die elkaar overlappen in plaats van elkaar aan te vullen |
| Armaturen die zijn geplaatst waar een beugel paste | Donkere vlakken precies waar gewerkt wordt, en verblinding waar niemand hoeft te kijken | Een lichtontwerp op de tekening van het schip, per werkopstelling doorgerekend |
| Eén opstelling voor een schip dat vijf dingen doet | Elke afwijkende operatie vraagt losse bouwlampen en verlengkabels over het dek | Zones die apart schakelen, met een opstelling die in alle werkstanden voldoet |
| Licht dat de brug in schijnt | De wacht verliest nachtzicht en gaat armaturen uitschakelen, en dan werkt het dek in het donker | Afscherming en richting zo gekozen dat de brug en de navigatielichten vrij blijven |
| Gecoat aluminium op een positie die permanent nat is | Doorgeroeste wartels en water bij de elektronica binnen enkele seizoenen | 316L op de natte posities, gecoat aluminium waar dat kan |
De norm kent het dek niet als één vlak. Hij kent werkgebieden, en die liggen op een schip vlak bij elkaar met een factor drie verschil in lichtniveau. Dat is de reden dat één rij armaturen langs de reling nooit het goede antwoord is.
Het dek waarop gewerkt, gestuwd en gezeefd wordt. De norm vraagt 150 lux op een pijpendek met een gelijkmatigheid van 0,50. Het lastige is niet het niveau maar de hoogte: het werkvlak ligt de ene operatie op dekniveau en de volgende drie meter hoger op een zeecontainer of een spoel.
Onder en rond de kraan telt het verticale licht net zo zwaar als het horizontale, want de kraanmachinist en de aanpikker moeten de last en elkaar zien op elke hoogte. Op de Bokalift 2 ligt dat werkgebied tot 125 meter boven dek. Dit is de plek waar de bundels elkaar moeten overlappen en waar stabilisatie het verschil maakt.
Geschikt: Crane Light Stabilizer · Orca · Barracuda
De norm vraagt 100 lux op ladders, trappen en loopbruggen, gemeten op de treden en niet op het dek eronder. Dat is een eis die bij vrijwel elke bestaande installatie die wij meten niet wordt gehaald, omdat er verlicht is vanaf boven en de trede in de eigen schaduw ligt.
Geschikt: LED werklampen · Snapper
Overstappen van of naar een schip is de gevaarlijkste handeling aan boord. De norm vraagt hier 100 lux en een verblindingsgrens van 50, want wie overstapt kijkt naar boven en naar het water tegelijk. Reken ook het wateroppervlak mee: de norm noemt daar apart 30 lux voor.
Bij de reddingboten en de verzamelplaats vraagt de norm 200 lux. Dat is het hoogste niveau op het buitendek en het geldt ongeacht of daar dagelijks gewerkt wordt. Dit is het onderdeel dat bij een inspectie als eerste wordt nagelopen.
Ligt het schip in onderhoud, dan gelden andere waarden: 50 lux voor schrapen, reinigen en schilderen van de romp, 100 voor schilderen en lassen en 200 voor het monteren van elektrische en mechanische componenten. De norm zegt er zelf bij dat dat laatste niveau met plaatselijke verplaatsbare verlichting bereikt mag worden.
Geschikt: LED werklampen · LED floodlights
NEN-EN 12464-2:2024 behandelt offshore gas- en olie-installaties in tabel 19 en scheepswerven en dokken in tabel 24. Voor het werkdek van een werkschip is tabel 19 de bruikbare maatstaf, omdat die de werkgebieden benoemt die op een werkschip ook bestaan.
| Werkgebied | Ēm | U0 | RGL | Ra |
|---|---|---|---|---|
| Wateroppervlak onder de installatie | 30 lx | 0,25 | 50 | 40 |
| Ladders, trappen en loopbruggen (op de treden) | 100 lx | 0,25 | 45 | 40 |
| Boat landing en transferzones | 100 lx | 0,25 | 50 | 40 |
| Behandelingszones | 100 lx | 0,50 | 45 | 70 |
| Pijpenrek en pijpendek | 150 lx | 0,50 | 45 | 40 |
| Pompzones | 200 lx | 0,50 | 45 | 40 |
| Reddingbootzones | 200 lx | 0,40 | 50 | 40 |
Bron: NEN-EN 12464-2:2024, tabel 19.
| Werkgebied | Ēm vereist | Ēm gemodificeerd | U0 | RGL | Ra |
|---|---|---|---|---|---|
| Algemene werfverlichting en opslag van prefab | 20 lx | 30 lx | 0,25 | 55 | 40 |
| Kortdurend verplaatsen van grote secties | 20 lx | 30 lx | 0,25 | 55 | 40 |
| Schrapen, reinigen en schilderen van de romp | 50 lx | 75 lx | 0,25 | 50 | 70 |
| Schilderen en lassen | 100 lx | 150 lx | 0,40 | 45 | 70 |
| Monteren van elektrische en mechanische componenten | 200 lx | 300 lx | 0,50 | 45 | 70 |
Bron: NEN-EN 12464-2:2024, tabel 24. Gemarkeerd: de gemodificeerde waarde die op de werf de ontwerpwaarde wordt.
Tabel 19 heeft geen gemodificeerde kolom. Bij bouwterreinen en werven mag de ontwerpwaarde een stap stijgen als de omstandigheden dat vragen; bij offshore-installaties geeft de norm die ruimte niet en is de vereiste waarde meteen de ontwerpwaarde. Dat maakt het rekenwerk strakker: er is geen marge die de norm zelf aanreikt, dus die moet uit de onderhoudsfactor en uit het ontwerp komen.
De kleurweergave mag laag zijn, behalve waar iets beoordeeld wordt. Op het grootste deel van een installatie volstaat een kleurweergave-index van 40. Alleen in behandelingszones springt de eis naar 70, en op de werf geldt 70 zodra er geschilderd, gelast of gemonteerd wordt. Wij ontwerpen in de praktijk hoger dan 40, omdat de bemanning ook kleurgecodeerde slangen, kabels en markeringen moet kunnen onderscheiden, maar het is goed te weten dat de norm daar zelf geen eis aan stelt.
Ligt het schip aan de kade, dan gelden de waarden voor kades en ligplaatsen uit tabel 14, en die liggen veel lager: 10 lux op de kade en 30 lux bij laden en lossen. Die kant staat op terminalverlichting.
Dit is de kern van de pagina. Een terreinontwerp is af als het rekenraster klopt. Een dekontwerp is pas af als het in élke werkopstelling klopt, en dat is een ander soort som.
Niet alleen over het dek, maar ook in hoogte en met het schip mee. Een bundel die op dekniveau een gelijkmatigheid van 0,7 haalt, haalt dat op vier meter hoogte niet meer, tenzij het ontwerp daarop is gemaakt. Wij rekenen daarom op meerdere vlakken en niet alleen op het dek.
Op een dek staan kranen, containers, spoelen en opbouw in de weg. Eén sterk armatuur maakt scherpe schaduwen; meerdere armaturen met overlappende bundels maken er geen. Dat is de reden dat wij op de Bokalift 2 het volledige concept hebben herontworpen in plaats van armaturen te vervangen.
Hijswerk, transfer, onderhoud en varen vragen elk een andere verlichte zone. Zones die apart schakelen zijn geen luxe maar de voorwaarde om zowel aan de eisen te voldoen als niet permanent alles te laten branden.
Bij verlichting vanaf een kraan of een giek loopt de bundel mee met de beweging en licht hij afwisselend het werk en de lucht aan. De Crane Light Stabilizer houdt de bundel op zijn plek; op de Bokalift 2 zit die op de kraanarmaturen.
Een armatuur wisselen boven water vraagt een werkvergunning, vaak een stilstand en soms een hoogwerker die er niet is. Dat verschuift de afweging: levensduur en uitwisselbaarheid wegen hier zwaarder dan aanschafprijs. Meer daarover op LB-waarden en levensduur.
Elk schip heeft operaties waarvoor de vaste installatie niet is ontworpen: een reparatie in het ruim, werk aan de achterzijde tijdens een transfer, een inspectie op een plek waar niets hangt. In de praktijk wordt dat opgelost met bouwlampen en verlengkabels over het dek, en dat is precies waar struikelgevaar en beschadigde kabels vandaan komen.
Wij leveren daarvoor dezelfde armaturen in een verplaatsbare uitvoering: op een magneetvoet, een klembeugel of een rearmount bracket met de driverbox achterop het armatuur, met de connector en het spanningsbereik van het schip. Dat betekent één type armatuur aan boord, één set reservedelen en één bekende lichtprestatie, in plaats van een bouwlamp die niemand heeft doorgerekend.
Geschikt: LED werklampen · Piranha · Snapper
Magneetvoet
Op stalen dek en opbouw, zonder boren en zonder beugel. Aan boord minder gebruikelijk, wel leverbaar.
Klembeugel
Op reling, buis of profiel, voor werk aan de zijde of in het ruim.
Rearmount bracket
Met de driverbox achterop het armatuur: één compact geheel dat u verplaatst en aansluit zonder losse voeding.
Werkverlichting aan dek mag het zicht vanaf de brug niet aantasten en mag niet met de navigatieverlichting verward kunnen worden. Dat is geen verlichtingsnorm maar vaarpraktijk, en het is in de meeste gevallen de reden dat de bemanning armaturen uitschakelt. Een installatie die ’s nachts half uit staat, voldoet aan niets.
Drie dingen lossen dat op: afscherming aan de brugzijde, plaatsing onder ooghoogte van de wacht waar dat kan, en zones die apart schakelbaar zijn zodat de werkzone brandt en de rest niet. De norm geeft daarbij de verblindingsgrenzen per werkgebied, tussen 45 en 50 op het buitendek, en die worden in het lichtontwerp getoetst.
Voor de helidek geldt een eigen regime: direct licht richting de verkeerstoren en het naderende toestel moet worden vermeden en licht boven de horizon moet tot een minimum beperkt blijven. Wij leveren geen helidekverlichting, en waar een helidek aanwezig is stemmen wij de omliggende dekverlichting daarop af.
Aan boord staan systemen naast elkaar: 24 V DC op het ene dek, 230 en 400 V AC op het andere, en een generatorspanning die springt zodra een verbruiker bijkomt. Het armatuur moet daar doorheen komen zonder uit te vallen, en de groepsindeling moet zo liggen dat één defect niet een heel dek donker maakt.
Daar komt beweging bij. Hoofdmotoren, golfslag en hijswerk zetten continue trilling en schok op de constructie. Dat vraagt geborgde bevestiging, trekontlasting bij elke doorvoer en beugels in hetzelfde materiaal als de behuizing, want een RVS armatuur aan een verzinkte beugel maakt precies het galvanische koppel dat u wilde vermijden.
Voor de aansluiting aan dek leveren wij ook de verdeling in 316L uit, zodat de klemmenkast op een natte positie niet de zwakste schakel van de installatie wordt.
Aan boord in één oogopslag
24 V DC
en 230 tot 400 V AC naast elkaar, per dek een eigen uitvoering
Per groep
zo ingedeeld dat één defect niet een heel dek donker maakt
316L
voor beugels, doorvoeren en de klemmenkast op de natte positie
Meer over beschermingsgraden op IP- en IK-waarde.
Niet elke positie aan boord vraagt hetzelfde. Op een beschut dek gaat gecoat aluminium jaren mee. Vlak bij de waterlijn, in de spatzone en op plekken die nooit opdrogen, is massief 316L de uitvoering: geen coating die kan loslaten, beugels en bevestigingen in dezelfde materiaalklasse en 20 jaar garantie op de behuizing. Het standaardassortiment is getest met 1.007 uur zoutnevel volgens ISO 9227.
Welke uitvoering waar hoort, en waar ook 316L zijn grenzen heeft, staat volledig uitgewerkt op verlichting bestand tegen extreme corrosie.
Op dit onderdeel wijken wij af van wat gebruikelijk is in deze markt. Wij zetten hier wat wij niet doen, zodat u er in week drie van een project niet achter komt.
Geen ATEX of IECEx. Voor gaszones en stofzones aan boord of op een installatie kunnen wij vandaag niet leveren.
Geen type approval van DNV of ABS. Onze armaturen zijn niet klassegekeurd. Wat wij wel kunnen aantonen is materiaal, zoutnevelbeproeving met testduur, en referenties aan boord.
Geen navigatie-, sein- of helidekverlichting. Dat zijn gereglementeerde armaturen met een eigen goedkeuringsregime.
Geen accommodatie- en interieurverlichting. Onze reeks is werkverlichting voor buiten en voor technische ruimtes.
Wat wij wel aantonen
Materiaal: massief 316L op de natte posities, beugels in dezelfde klasse.
Beproeving: 1.007 uur zoutnevel volgens ISO 9227, met testduur op de datasheet.
Referenties aan boord: Bokalift 2 van Boskalis, en de 316L-lijn op P&O Europoort en BUSS Eemshaven.
Garantie: 20 jaar op de 316L-behuizing.
Offshore heavy-lift vessel · Boskalis
De Bokalift 2 is een offshore heavy-lift vessel. Het schip had al LED-verlichting van een bekend A-merk, maar het dek was onvoldoende verlicht voor de werkzaamheden: door het gebruik van spots was het licht te geconcentreerd en viel het werkgebied in schaduw. De werkhoogten lopen op tot 125 meter boven dek en het schip wordt in sterk uiteenlopende opstellingen ingezet.
In plaats van armaturen te vervangen heeft JEL het volledige lichtconcept voor dek en kraan opnieuw ontworpen: overlappende bundels, optiekkeuze per positie en automatische stabilisatie op de kraanarmaturen. Geleverd zijn 4 Orca, 12 Barracuda, 16 DarkLicht DL1 en de Crane Light Stabilizers, in roestvast staal, in de C5 maritieme uitvoering.
200 lx
onder de kraan
0,70
gelijkmatigheid over de hoogte
Schaduwvrij
vrijwel, op elke werkhoogte
De 316L-lijn hangt daarnaast onder meer op de ferryterminal van P&O in Europoort en op de BUSS Terminal Eemshaven.
Dat verschilt per werkgebied. EN 12464-2:2024 vraagt 100 lux op trappen en loopbruggen, gemeten op de treden, 150 lux op een pijpendek, 200 lux bij pompzones en reddingmiddelen en 300 lux op een boorvloer. Voor offshore-installaties geeft de norm geen verhoogde alternatieve waarde, dus de vereiste waarde is meteen de ontwerpwaarde.
Meestal is het armatuur niet het probleem maar de optiek en de plaatsing. Wij maken eerst het lichtontwerp op de tekening van het schip en per werkopstelling, en pas daarna volgt de keuze van het armatuur.
Nee. Wij tonen materiaal, zoutnevelbeproeving met testduur en referenties aan boord. Waar klassegoedkeuring een harde eis is, zijn wij niet de juiste leverancier.
Nee, op dit moment niet.
Massief 316L, met beugels en bevestigingen in dezelfde materiaalklasse en 20 jaar garantie op de behuizing.
Ja, er zijn DC-uitvoeringen. Geef bij de aanvraag door welk systeem op welk dek ligt, dan stemmen wij de uitvoering en de groepsindeling daarop af.
Ja, daarvoor is de Crane Light Stabilizer. Die houdt de bundel op het werkvlak terwijl de kraan beweegt.
Wij leveren het ontwerp, de armaturen en technische ondersteuning bij de installatie. Het montagewerk zelf gebeurt door de werf of de eigen technische dienst. Zie ook installatie en onderhoud.
Dan gelden de waarden voor werven en dokken: 50 lux voor rompbehandeling, 100 voor schilderen en lassen en 200 voor montagewerk.
Dat hangt van de positie af. Wij geven de L-waarden per uitvoering en rekenen de onderhoudsfactor mee in het ontwerp, juist omdat vervangen op zee een operatie is. Meer op LB-waarden en levensduur.
Stuur ons het scheepstype, de dekindeling en de operaties waarvoor het schip wordt ingezet. U krijgt een lichtontwerp per werkopstelling, getoetst aan EN 12464-2:2024, met een opstelling per positie.
| Reactie | binnen 1 werkdag, door een engineer |
| Lichtberekening | kosteloos, per zone |
| Proefarmatuur | op uw eigen mast, op verzoek |
| Garantie | 5 jaar compleet, 10 jaar op de behuizing met onderhoudscontract |
Liever direct bellen: 033 785 9809
