Kort antwoord
Begin bij de taak, niet bij het armatuur: de norm bepaalt de lux, de hoogte bepaalt welk armatuur die lux op de vloer krijgt.
Het aantal LED-armaturen dat je nodig hebt in een hal bereken je door de gewenste lux-waarde te vermenigvuldigen met de vloeroppervlakte, en dat getal te delen door de lichtstroom per armatuur, gecorrigeerd met de verlichtingsefficiëntie. Voor een industriële hal van 1.000 m² met een gewenste verlichting van 300 lux heb je al snel tientallen armaturen nodig, afhankelijk van het type armatuur en de montageomstandigheden. De secties hieronder werken elke stap van die berekening uit en benoemen de valkuilen die tot een verkeerd resultaat leiden.
31
armaturen van 20.000 lm voor 1.000 m² op 300 lux, zie het rekenvoorbeeld
0,75
onderhoudsfactor in een stofrijke hal
0,65
benuttingsfactor bij donkere wanden
Aantal armaturen = (lux × m²) / (lumen per armatuur × onderhoudsfactor × benuttingsfactor).
Rekentool
Bereken hoeveel armaturen uw hal nodig heeft
Vul de afmetingen en de activiteit in. De tool rekent met de gemeten lichtverdeling van onze armaturen en zoekt het kleinste aantal dat de norm haalt.
Advies
0 × Manta canopy
· raster · ophanghoogte
lux
gemiddeld, eis lux
gelijkmatigheid U0, doel
kW
totaal vermogen
W/m²
vermogen per vierkante meter
Met deze armaturen lukt het niet binnen redelijke grenzen. Dat gebeurt vooral bij zeer hoge hallen. Vraag een lichtberekening aan, dan rekenen wij ook met onze floodlights.
Bovenaanzicht en lichtverdeling
Doorsnede
Klik of tik op de vloer om de verlichtingssterkte op dat punt te zien.
Visualisatie van de indicatieve berekening hierboven. Voor een offerte rekenen wij het ontwerp door in DIALux.
Alternatief: × , , kW
Indicatieve berekening met de gemeten lichtverdeling (LDT) van onze armaturen, onderhoudsfactor 0,9 en een gemiddelde reflectie van 30 procent voor vloer, wanden en dak. Machines, stellingen en daklichten zitten er niet in. Voor een offerte rekenen wij het ontwerp altijd door in DIALux.
Welke factoren bepalen hoeveel lux je nodig hebt in een hal?
De activiteiten die in een hal plaatsvinden, de geldende veiligheidseisen en de toepasselijke normen bepalen samen het benodigde luxniveau. De Europese norm NEN-EN 12464-1 schrijft minimale verlichtingssterkten voor per type werkplek: van 100 lux voor opslagruimtes tot 500 lux of meer voor nauwkeurige assemblagewerkzaamheden. De aard van het werk is daarmee de eerste en belangrijkste variabele.
Naast het werktype spelen de volgende factoren een directe rol:
Wat het aantal armaturen bepaalt
Voor sectoren zoals de zware industrie gelden aanvullende eisen vanwege hitte, stof of agressieve omgevingen die de keuze van armatuur en de berekening van onderhoudsfactoren beïnvloeden.
| Activiteit in de hal | Richtwaarde op het werkvlak |
|---|---|
| Opslag zonder vaste werkplek | 100 lux |
| Gangpaden in een stellingmagazijn, met personeel | 150 lux |
| Laad- en losplaats in de hal | 150 lux |
| Expeditie en inpakken | 300 lux |
| Algemene productie en machinaal werk | 300 lux |
| Lassen | 300 lux |
| Fijne montage en kwaliteitscontrole | 500 lux |
Hoe bereken je het aantal armaturen met de lumenformule?
Met de lumenformule bepaal je hoeveel armaturen je nodig hebt op basis van de gewenste verlichtingssterkte, de oppervlakte en de lichtstroom per armatuur. De formule luidt: Aantal armaturen = (Lux × Oppervlakte) / (Lumen per armatuur × LLF × η). Hierin staat LLF voor de onderhoudsfactor (Light Loss Factor) en η voor de verlichtingsefficiëntie van de ruimte.
Een praktisch rekenvoorbeeld stap voor stap:
| Stap | Rekenvoorbeeld |
|---|---|
| Bepaal de gewenste lux: | Stel, je wilt 300 lux voor een algemene productiehal. |
| Meet de vloeroppervlakte: | Een hal van 40 × 25 meter heeft 1.000 m². |
| Kies een armatuur: | Een industriële LED-armatuur levert bijvoorbeeld 20.000 lumen. |
| Bepaal de onderhoudsfactor (LLF): | In een stofrijke omgeving gebruik je 0,75. |
| Schat de verlichtingsefficiëntie (η): | Voor een gemiddelde industriële hal met donkere wanden is dit circa 0,65. |
| Reken uit: | (300 × 1.000) / (20.000 × 0,75 × 0,65) = 300.000 / 9.750 ≈ 31 armaturen. |
Dit getal is een startpunt, geen eindresultaat. De formule gaat uit van een gelijkmatige verdeling, wat in de praktijk zelden zo eenvoudig is. Factoren zoals montagepatroon, lichthoek van de armatuur en de aanwezigheid van werkplekken met hogere luxeisen vragen om verdere verfijning. Meer achtergrond over lichtstroom en lumen vind je op de pagina over lichtstroom.
Lichtberekening
Wij rekenen uw hal door met de gemeten lichtverdeling
De lumenformule geeft een aantal; een lichtberekening laat zien waar het licht valt. Stuur de afmetingen, de hoogte onder de ligger en wat er in de hal gebeurt. U krijgt per zone de verlichtingssterkte en gelijkmatigheid, berekend in DIALux met de LDT-bestanden van onze armaturen.
Kosteloos en vrijblijvend · Reactie binnen 1 werkdag door een engineer
Wat is het verschil tussen een verlichtingsberekening en een lichtplan?
Kort gezegd: een verlichtingsberekening vertelt je hoevéél, een lichtplan vertelt je ook wáár en hóé. De berekening is een kwantitatieve stap die bepaalt hoeveel armaturen en lumen nodig zijn om een gewenste verlichtingssterkte te halen. Het lichtplan is een volledig ontwerp dat ook de positionering, stralingshoeken, gelijkmatigheid, aansluitingen en eventuele noodverlichting vastlegt. De berekening is een onderdeel van het lichtplan, niet de vervanging ervan.
In de praktijk betekent dit onderscheid het volgende:
- Een verlichtingsberekening geeft je een getal: je hebt X armaturen nodig van Y lumen.
- Een lichtplan vertelt je ook waar je die armaturen plaatst, hoe je ze richt, welke lichtkleur past bij de toepassing en hoe je omgaat met noodverlichting of zones met hogere eisen.
- Voor complexe omgevingen met meerdere zones, machines of gevaarlijke gebieden is een lichtplan onmisbaar om aan normvereisten te voldoen.
Veel projecten beginnen met een snelle berekening en gaan daarna over naar een volledig lichtplan zodra de technische eisen duidelijker worden. Voor terreinen en buitenlocaties geldt hetzelfde principe: een berekening bepaalt de capaciteit, het plan bepaalt de uitvoering. Meer over dit traject lees je op de pagina over lichtadvies.
Armaturen voor hallen
Welke fouten leiden tot verkeerd berekende verlichting in hallen?
Verreweg de meest voorkomende fout bij het berekenen van halverlichting is het weglaten of onderschatten van de onderhoudsfactor. Wie rekent met de nominale lumenwaarde van een armatuur zonder correctie voor vervuiling en lichtdegradatie, komt structureel te laag uit. Na een jaar gebruik kan de effectieve lichtstroom al 20 tot 30 procent lager liggen dan de fabriekswaarde.
Andere veelgemaakte fouten zijn:
Veelgemaakte fouten
Wanneer is een professionele verlichtingsberekening verplicht of noodzakelijk?
Zodra de Arbowet of de NEN-EN 12464-norm van toepassing is, wat voor vrijwel elke werkruimte geldt, ben je als werkgever wettelijk verplicht te zorgen voor voldoende en geschikte verlichting op de werkplek. Bij nieuwbouw, renovatie of uitbreiding van industriële ruimtes is een gedocumenteerde verlichtingsberekening bovendien onderdeel van de vergunningaanvraag of het bouwdossier.
Buiten de wettelijke verplichting is een professionele berekening ook praktisch noodzakelijk in de volgende situaties:
Zelfcheck
Heeft uw hal een lichtberekening nodig?
Herkent u een of meer van deze situaties, dan geeft een formule onvoldoende zekerheid.
- Hallen met een plafondhoogte boven 6 meter, waarbij standaardformules onvoldoende nauwkeurig zijn.
- Omgevingen met explosiegevaar (ATEX-zones), extreme temperaturen of agressieve stoffen.
- Locaties met 24/7-operaties waarbij onderhoud moeilijk planbaar is en betrouwbaarheid cruciaal is.
- Projecten waarbij subsidie of fiscale voordelen worden aangevraagd, zoals de Energie-investeringsaftrek (EIA), waarvoor technische onderbouwing vereist is.
- Complexe terreinen of buitenlocaties met meerdere verlichtingszones en veiligheidseisen.
In al deze gevallen levert een handmatige formule onvoldoende zekerheid. Professionele verlichtingssoftware en een technisch specialist brengen alle variabelen samen in een betrouwbaar ontwerp.
Voorbeeld uit de praktijk: VPK Paper
Project · Papierindustrie
Verlichting in de papierfabrieken van VPK Paper
Snapper HT in AC-uitvoering in en rond de papiermachine, waar hitte, stoom en hoge luchtvochtigheid eerdere LED-oplossingen deden uitvallen. De gelijkmatigheid ligt tussen 0,40 en 0,60 over de verschillende gebieden.
98
Snapper HT-armaturen van 35 W
100 tot 200 lux
in de machine, getoetst aan EN 12464-1
+120 °C
in de extreemste gevallen in en rond de machine
VPK Paper wilde de verlichting in zijn papierfabrieken in België ombouwen naar LED. In en rond de papiermachine loopt de temperatuur in de extreemste gevallen op tot +120 °C, met stoomontwikkeling en zeer hoge luchtvochtigheid. Eerder geprobeerde LED-oplossingen hielden het geen van alle vol. JEL verzorgde het lichtontwerp en de engineering, ontwierp de installatie en leverde 98 Snapper HT-armaturen in AC-uitvoering, met 35 W per armatuur. Het lichtontwerp is getoetst aan EN 12464-1 en levert 100 tot 200 lux in de machine, met een gelijkmatigheid tussen 0,40 en 0,60 over de verschillende gebieden.
Voor een berekening van het aantal armaturen in een hal is dat een bruikbaar referentiepunt. Het verlichtingsniveau volgt uit de taak: werk aan en rond een machine vraagt minder lux dan fijn montagewerk, dus de streefwaarde bepaalt direct hoeveel armaturen nodig zijn. Daarnaast telt de gelijkmatigheid per gebied mee, niet alleen het gemiddelde. En in een omgeving met hitte en vocht hoort de armatuurkeuze in de berekening thuis: een armatuur die uitvalt, haalt de berekende luxwaarde nooit meer, hoe goed het aantal ook klopte.
Lees meer over het project VPK Paper
Verder lezen
Hoe JEL Products helpt bij het berekenen van verlichting voor industriële hallen
JEL Products biedt meer dan alleen armaturen. Als specialist in industriële LED-verlichting ondersteunt JEL Products organisaties bij het volledige traject van verlichtingsberekening tot opgeleverde installatie. Dit omvat:
- Professioneel verlichtingsontwerp: Op basis van de specifieke ruimte, activiteiten en normeringen wordt een nauwkeurig lichtplan opgesteld, inclusief 3D-simulatie en lux-verificatie.
- Armatuuradvies op maat: Of het nu gaat om een productiehal, een werkplaats, een klimaatkamer of een buitenlocatie, de juiste armatuur wordt geselecteerd op basis van technische eisen, omgevingscondities en onderhoudscyclus.
- Totaaloplossing: Van engineering en fundering tot installatie en inbedrijfstelling. JEL Products is ISO9001 en VCA** gecertificeerd en werkt in de zwaarste industriële omgevingen.
- Begeleiding bij subsidies: JEL Products ondersteunt bij het aanvragen van fiscale voordelen en subsidies die beschikbaar zijn voor energiezuinige LED-verlichting.
Wil je weten hoeveel armaturen jouw hal nodig heeft en welke oplossing het beste past bij jouw situatie? Neem dan contact op via de contactpagina van JEL Products voor een vrijblijvend adviesgesprek.
Gerelateerde artikelen
- Welke verlichting is geschikt voor recyclinginstallaties met extreme hitte?
- Wat zijn de uitdagingen van verlichting in een hoogovenbedrijf?
- Hoe werkt een lichtmanagementsysteem in een industriële hal?
- Welke LED-verlichting is geschikt voor gebruik in een vriescel?
- Hoe werkt slimme LED-verlichting in een industriële omgeving?